Η ζωή σαν αναπαράσταση με δόλωμα το γραφιστικό περιτύλιγμα

…η εργασία του [προλεταριάτου] κατέχει ήδη στην άμεση εμφάνισή της τη γυμνή και αφηρημένη μορφή του εμπορεύματος, ενώ στις άλλες μορφές αυτή η δομή κρύβεται πίσω από ένα προσωπείο «πνευματικής εργασίας», «υπευθυνότητα», κ.λ.π. (κάποτε πίσω από μορφές «πατερναλισμού»), και όσο πιο βαθιά η πραγμοποίηση διεισδύει στην ψυχή του πωλητή του έργου του ως εμπορεύματος, τόσο περισσότερο αυτό το φαινόμενο γίνεται αυταπάτη (δημοσιογραφία).

Γκέοργκ Λούκατς, Ιστορία και ταξική συνείδηση

Αυτό το απόσπασμα έλεγα θα το χρησιμοποιήσω κάποια στιγμή γιατί είναι και πολύ γαμάτο και να που ήρθε η ώρα τώρα που τα πήρα στο κρανίο με κάτι δημοσιογράφους. Καταρχήν πως το αντιλαμβάνομαι εγώ. Μακράν πέρα του ισοπεδωτικού «αλήτες-ρουφιάνοι-δημοσιογράφοι», το οποίο φρόντισαν να καταρρίψουν στην πράξη κατά τη διάρκεια του Δεκέμβρη κάποιοι εργαζόμενοι στα ΜΜΕ, δείχνοντας πέραν αμφιβολίας ότι δεν είναι όλοι οι δημοσιογράφοι ρουφιάνοι, εγώ καταλαβαίνω πως ένας δημοσιογράφος είναι εξίσου αλλοτριωμένος με έναν οποιοδήποτε άλλο εργαζόμενο ή προλετάριο που κάνει ας πούμε μια σκατοδουλειά π.χ. χειρωνακτικού τύπου (δειτε π.χ. εδώ πόσο σκατοδουλειά μπορεί να είναι η δημοσιογραφία). Παράλληλα το επάγγελμα αυτό δεν αποτελεί κανένα προνομιακό πεδίο για την άσκηση ριζοσπαστικής κριτικής/ πράξης. Μόνο οι ρίξεις με την εργοδοσία και η άρνηση του ίδιου του ρόλου του δημοσιογράφου εξασφαλίζουν μια τέτοια προοπτική. Αν δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο το μόνο που μπορεί να κάνει ένας δημοσιογράφος, είναι να εξαπατά τον εαυτό του περί προοδευτισμού, ενώ στην πραγματικότητα δεν κάνει τίποτα άλλο παρά τη δουλειά του συστήματος.

Για να πάμε λοιπόν και παραπέρα νομίζω πως έχει παραγίνει το κακό με την εναλλακτική δημοσιογραφία στην Ελλάδα. Free press έντυπα, ένθετα τύπου schooligan (μη χέσω), ψευτοπροοδευτικά περιοδικά συνθέτουν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι των έντυπων κυρίως (αλλά όχι μόνο) Μ.Μ.Ε. που εξαπλώνονται πουλώντας «επαναστατική» μούρη εκμεταλλευόμενα τις ψευδαισθήσεις των δημοσιογράφων τους και τις επιχειρηματικές εκλάμψεις των μάνατζερ τους, έχοντας σημαντική απήχηση σε νεολαιίστικο κυρίως κοινό. Θα μπορούσα να σκεφτώ άπειρα παραδείγματα, από το εμετικό «κίνημα θετικής ενέργειας Amita – motionistas» (α λα Σαντινίστας, ζαπατίστας), μέχρι το ένθετο αφιέρωμα στο Dada που είχα συναντήσει κάποτε σε κάποια εφημερίδα, του οποίου όλα τα κείμενα και οι εικονογραφήσεις έφεραν ευδιάκριτα υπογραφές του αυτοθαυμαζόμενου δημιουργού τους και σημάνσεις copyright (μπλιαχ), μέχρι το περιοδικό «Εκτός των Τειχών» του δήμου Συκεών το οποίο στο τεύχος του Δεκέμβρη ούτε λίγο ούτε πολύ παρουσίασε την συνέλευση κατοίκων που έγινε στο κατειλημμένο δημαρχείο Συκεών, ως δημοτική πρωτοβουλία δίνοντας, ταυτόχρονα τα απαραίτητα διαπιστευτήρια νομιμοφροσύνης. Μετά το δεκέμβρη μάλιστα ή και μέσα σε αυτόν μια ολόκληρη στρατιά τέτοιων δημοσιογράφων εισήγαγαν στην ύλη των Μ.Μ.Ε. αυτό τον «προβληματισμό» για τα «αδιέξοδα της νεολαίας», τις αίτιες της συμπεριφοράς του κ.λ.π. κ.λ.π. κρατώντας βέβαια πάντα μια πισινή για όταν θα εγκαλούνταν από τους κρατικούς μηχανισμούς με την κατηγορία ότι προωθούν την «τρομοκρατία». Το αριστερό κομμάτι των Μ.Μ.Ε. ήταν με τα μούτρα χωμένο σ’ αυτή την υπόθεση.

Όπως έγραφαν τα παιδιά της γαλαρίας σε ένα άρθρο τους για την τρομοκρατία «όπως και σε άλλα πεδία αλλοτριωτικής διαμεσολάβησης (κράτος, συνδικάτα)  έτσι και εδώ υπάρχουν «συντηρητικά» και «προοδευτικά» ΜΜΕ. Τα πρώτα προωθούν την όξυνση της αστυνόμευσης, της επιτήρησης και του ελέγχου, ενώ τα δεύτερα συνδυάζουν τα προηγούμενα με εκκλήσεις για ενσωμάτωση των «προβληματικών ομάδων» στην κοινότητα του κεφαλαίου μέσα από κοινωνικά προγράμματα που περιλαμβάνουν επίσης χαρακτηριστικά καταναγκαστικής επανένταξης στην εργασά (workfare).».

Πράγματι αν παρατηρήσουμε π.χ. τα πιο «προοδευτικά» τμήματα του τύπου, από την ομάδα του ιού, ως τα άρθρα για τη μανωλάδα, το τράφικινγκ, την κούνεβα τις εργολαβίας και τους νοικιασμένους εργάτες, όλα έχουν το εξής χαρακτηριστικό: επικεντρώνουν σε μια οπτική ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν τους απασχολεί η εκμετάλλευση εν γένει αλλά η ακραία εκμετάλλευση και ειδικά αυτή που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα και κατ επέκταση το δημοκρατικό αίσθημα.

Αν πάρουμε λοιπόν για παράδειγμα το ζήτημα των εργολαβιών στο Α.Π.Θ.  πέρασε στη δημόσια σφαίρα (αλλά δυστυχώς έμεινε και σαν εντύπωση από τη συνέλευση της συγκλήτου) πως -στα λόγια τουλάχιστον- υπάρχει μια κοινή άποψη για το ζήτημα των εργολαβιών. Ούτε οι καταληψίες τις θέλουν ούτε οι πρυτανικές αρχές, ούτε οι ακραίοι ούτε οι δημοκράτες. Ούτε οι «κουκουλοφόροι» ούτε ο «ευυπόληπτος Μάνθος». Έτσι μια σύγκρουση με κατά τη γνώμη μου πολύ βαθύτερο περιεχόμενο κάποιοι κατόρθωσαν να την παρουσιάσουν σαν σύγκρουση μορφών. Όλοι θέλουν να φύγουν οι εργολαβίες (περιεχόμενο) αλλά  διαφωνούν στο τρόπο: με καταλήψεις ή δια της νομικής οδού (μορφή). Η άποψη αυτή φυσικά αγνοεί πως μορφή και περιεχόμενο συνδέονται βαθιά και φυσικά σε ένα μεγάλο κομμάτι όσων συμμετείχαν στο συγκεκριμένο αγώνα, δεν πέρασαν αυτά τα δημοσιογραφικά κολπάκια.

Πάμε παρακάτω λοιπόν. Στο επίδικο του ποστ μας. Στο εναλακτίκ, φρη πρες σκατο περιοδικό LiFO δημοσιεύτηκε ένα άρθρο με τίτλο Παράνομοι στο μετρό: πιάσε με αν μπορείς.

Με λίγα λόγια αυτό το άρθρο προσπαθεί να καταρρίψει τον «αστικό μύθο της αυστηρής λειτουργίας του μετρό!!!

>το ερευνητικό ερώτημα: Αναρωτηθήκαμε γιατί όταν μπαίνουμε στους χώρους του μετρό ξαφνικά γινόμαστε εξαιρετικά νομοταγείς και πολιτισμένοι.

>η μέθοδος: Αποφασίσαμε να κάνουμε ένα πείραμα σε σταθμούς του μετρό της Αθήνας.

>οι διαβεβαιώσεις περί μη υπέρβασης των ορίων: Εννοείται ότι ο σκοπός μας δεν ήταν να ρυπάνουμε ή να βάλουμε σε κίνδυνο τον εαυτό μας αλλά απλά πράγματα όπως να φάμε, να πιούμε και να περάσουμε την ώρα μας καθισμένοι στους χώρους του μετρό, παρακολουθώντας τους επιβάτες. [...]Ακυρώσαμε λοιπόν τα εισιτήριά μας…

>Το συμπέρασμα: Έχουμε περάσει σχεδόν τρεις ώρες υπογείως, τρώγοντας, πίνοντας και σαχλαμαρίζοντας, τελείως ανενόχλητοι και χαρούμενοι που έχουμε καταφέρει να καταρρίψουμε το μύθο της αυστηρής λειτουργίας του μετρό.

[ όλα τα υπογραμμισμένα από το άρθρο]

Είναι εκπληκτικό αυτό που περιγράφεται στο εξής άρθρο. Οι εμπνευστές του λοιπόν τι έκαναν προέβησαν σε μια σειρά παράνομων πράξεων (φυσικά μιλάμε για αστεία πράγματα) για να αποδείξουν τι… ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο χάλια όσο νομίζουμε όσον αφορά το βιοπολιτικό έλεγχο μέσα στο μετρό!!! Βέβαια κουβέντα δε γίνεται για το τι γίνεται αν κάποιος άλλος (ίσως λίγο πιο λούμπεν, ίσως λιγότερο έλλην, ή περισσότερο εξαρτημένος από ναρκωτικά και σίγουρα όχι δημοσιογράφος της Lifo) κάνει τα ίδια πράγματα όπως αυτοί στο μετρό. Επίσης δε μας είπαν τι συμβαίνει αν  γίνει κάτι «πιο σοβαρό» στο μετρό όπως π.χ. η μη ακύρωση εισιτηρίου, ή μια πορεία (εγώ πάντως θυμάμαι κάτι μαθητές κλεισμένους σαν ποντίκια στο μετρό να τρώνε ξύλο και χημικά απ’ τους μπάτσους το δεκέμβρη), ή ένα ακόμα εντελώς τυχαίο παράδειγμα μια συνδικαλιστική δράση σε εργασιακό χώρο από κάποιον εργαζόμενο στην καθαριότητα του μετρό…

Το σύστημα λειτουργίας της Α.Μ.Ε.Λ. λειτούργησε εξ αρχής βασιζόμενο στη θεωρία της μηδενική ανοχής (Zero tolerance). Για τη θεωρία αυτή κανένα έγκλημα (παραβατική συμπεριφορά ή παραβίαση κανονισμών) δεν είναι μικρό, δηλαδή κάθε παραβατική συμπεριφορά για εμάς θεωρείται σοβαρή και ως εκ τούτου θέμα για να ασχοληθούμε. Τουναντίον, κάθε παρέκκλιση από τους νόμους ή τους κανονισμούς ελέγχεται, έτσι ώστε η μικρότερη παραβατική συμπεριφορά (π.χ. επαιτεία) να μην ακολουθηθεί από μια μεγαλύτερη (κλέψιμο) και αυτή από μια ακόμη μεγαλύτερη όπως π.χ. μια ληστεία.

Μετρό, Ενημερωτική έκδοση της Αττικό Μετρό Εταιρία Λειτουργίας Α.Ε.

Τα πράγματα νομίζω είναι περισσότερο κι από ξεκάθαρα. Στον αντεστραμμένο κόσμο του θεάματος μια «παράνομη πράξη» μπορεί να παρουσιάζεται σαν απείθαρχη συμπεριφορά ενάντια σε καταπιεστικούς κανονισμούς, ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί προς όφελος της κυρίαρχης ιδεολογίας χωρίς κανένα πρόβλημα. Άλλωστε το είπαμε τα «συντηρητικά» ΜΜΕ χρειάζονται και το «προοδευτικό» συμπλήρωμα τους σ’ αυτήν τη σύγχρονη δημοκρατία της εικόνας, και κάποιοι συνεχίζουν να χάσκουν με το στόμα ανοιχτό σα χάνοι εντυπωσιασμένοι από τα ψευδο-καλλιτεχνικά γραφιστικά μπιχλιμπίδια και την ιλουστρασιόν επαναστατικότητα.

Και για του λόγου το αληθές, το εν λόγω άρθρο έλαβε και την εκ δεξιών κριτική που του αρμόζει τόσο από τους σχολιαστές του στην ιστοσελίδα του Lifo όσο και στο παρακάτω blog > Πιάστε τους να ησυχάσουμε όπου τόσο η συγγραφέας του άρθρου όσο και το LiFO εγκαλούνται γιατί προωθούν παραβατικά πρότυπα, γιατί θέλουν να καταστρέψουν την όαση του μετρό (sic), και γιατί προωθούν την βρώμα και το μη σεβσασμό του πλησίον (ό,τι να ναι).

Και επειδή ξέρω ότι έγραψα πολύ λίγα και δε σας φτάνουν, για περαιτέρω σχετικά επί του θέματος πράγματα:

1. Ένα παλιό μου ποστ σχετικο-ασχετο

2. Το μετρό ως βιοπολιτική συνθήκη και ο ρόλος της καθαριότητας στο αθηναϊκό παράδειγμα

3. Θέσεις για το μικροαστισμό και την αντικουλτούρα στην Ελλάδα, Τα Παιδιά Της Γαλαρίας (τχ. 3, 4, 5)

4. Πως ο Κακλαμάνης εξαγοράζει τα Μ.Μ.Ε. – η περίπτωση της LiFO

UPDATE: άλλο ένα παράδειγμα (που πλησιάζει ενδεχομένως και τα όρια της μυθοπλασίας) για τη φυλλάδα Lifo μοιράστηκε μαζί μας ο/η mindcrime >http://www.lifo.gr/content/x6/1900